Heilig spel

Toen mijn kinderen klein waren, had ik moeite met Sinterklaas. Zo’n glasharde leugen vertellen en uitgebreid volhouden: het zat me niet lekker. Dus op een dag in de herfst vertelde ik mijn dochtertje van vier dat Sinterklaas niet echt bestond.
Ze was er stil van. Verdrietig.
“Vind je het erg?” vroeg ik.
“Ik vind het zo zielig voor die lieve Sinterklaas,” zei ze, “dat hij niet bestaat.”
Au.
Dat had ik toch niet zo goed aangepakt.

Dus toen mijn zoontje aan Sint begon, vertelde ik hem meteen vanaf het begin dat het een spelletje was, een groot spel waaraan alle grote mensen meededen.
Dit was eind jaren tachtig van de vorige eeuw, hij zat op een hippe crèche. Op een dag werd een Surinaams-Nederlandse leidster voor de ogen van de kinderen wit geschminkt en ze kreeg een lange witte jurk en een rode jas aan en een mijter op, en een witte leidster werd zwart geschminkt en trok pietenkleren aan. Ze speelden sinterklaasje en daarna kleedden ze zich weer om – waar de kinderen bij waren – en wasten de schmink van hun gezicht.
De kinderen vonden het prachtig, Sint en Piet op bezoek.

Het sinterklaasverhaal is geen leugen, maar een mythe. Het oude mythische verhaal over cadeautjes die van boven komen en ons in de schoenen vallen heeft een diepe symbolische betekenis: het zijn de spirituele geschenken van innerlijke groei en inspiratie die we uit de hemel kunnen ontvangen in de lange winternachten. Pieter van der Ree schreef er een prachtig boek over: Sinterklaas en het geheim van de nacht.
In een materialistische cultuur zoals de onze mist die diepere laag en daardoor verandert het verhaal in een leugen.

Maar een spel is geen leugen. Kleine kinderen gaan helemaal op in hun spel: ze zijn echt vadertje en moedertje, Sint en Piet waren echt op bezoek.
Volwassenen begrijpen dat een spel een soort afspraak is; iedereen weet dat het een spel is. Als je helemaal opgaat in het spel kun je dat vergeten, maar volwassenheid brengt mee dat je je er toch bewust van blijft. Alleen al omdat er in de meeste spelletjes een competitie-element zit, om het boeiend en leuk te maken, en het gaat natuurlijk niet om het winnen, het gaat om het samen spelen. Ware spelkunst is hartstochtelijk meespelen, en als het moet sportief verliezen. Dat kan alleen in een spel, niet als het bloederige ernst wordt.

Spelletjes spelen is fijn. Ik kon het niet zo goed toen ik jonger was, ik vond spelen eigenlijk zonde van de tijd, alles moest altijd Echt zijn van mij. Maar ik leer het steeds beter, vooral van mijn kleinkinderen.
Vaak moeten we heel hard lachen. (Bijvoorbeeld toen we pictionary deden op een flapover: kleinzoon tekent sneeuwvlokken, andere kleinzoon roept: “Het regent gehaktballen!” Dagen later kon ik er nog om grinniken.)
Alleen al daarom is spelen goed voor je gezondheid: voor je dopamine, je serotonine, je bloeddruk. Zonde van de tijd is het natuurlijk juist niet, integendeel, het is misschien wel het nuttigste wat we met onze tijd op Aarde kunnen doen.

Mijn Nieuwsbrief schrijf ik met zoveel plezier omdat het vanaf het begin voelde als een soort krantje spelen. En mijn podcast is een soort radiootje spelen. Heerlijk.

Volgens mensen die wijzer zijn dan ik, is het hele leven eigenlijk een spel.
Shakespeare schreef: All the world’s a stage/ and all the men and women merely players. Vondel: “De wereld is een schouwtoneel, elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel.”

Leela is het Sanskriet woord voor het heilige spel van God.
Speelt God dan een spelletje met ons? Nee, God speelt dat spel met zichzelf. We zijn allemaal stukjes van God die net doen of ze afgescheiden zijn, los staan van alle anderen. Dus je begint bij wijze van spreken in de ganzenbord-gevangenis, een soort escape room, maar iedereen kan zichzelf bevrijden, dat wil zeggen: het eenheidsbewustzijn hervinden.
Je hebt er wel reïncarnatie bij nodig, want het lukt pas na een heleboel levens.

Als ik van een cliënt een levensverhaal hoor met opmerkelijk veel trauma zeg ik weleens iets als: “Dat klinkt als een advanced level game. Jouw ziel was er kennelijk aan toe om het eens flink lastig te maken voor jezelf.”

Ik vind dat een fijne manier om ernaar te kijken. Als het hele leven een spel is, een heilig spel, kan ik nog steeds met hart en ziel betrokken zijn. Treuren om tragiek. Woede voelen om onrecht. Schaterlachen om absurditeit. Uit volle borst mijn best doen.
Maar toch ligt er een soort luchtlaagje onder.

You win some, you lose some, it’s all in the game.

Mij helpt dat idee om te glimlachen als er iets stroef gaat. Om mezelf makkelijker te vergeven.

Hoe is dat voor jou?